Miedź w przeciwpożarowych systemach tryskaczowych

0
Rury miedziane
Instalacje z miedzi

Miedź jest materiałem naturalnym o doskonałych własnościach fizycznych, które mają szerokie zastosowanie w przemyśle. Popularność miedzi opiera się na wyjątkowej kombinacji jej właściwości. Jest trwała, niezawodna i odporna na wysoką temperaturę oraz korozję.

Powszechnie stosowana przez instalatorów rura miedziana to produkt wysokiej jakości wytwarzany w standardowych wymiarach według powszechnie obowiązujących norm europejskich. Doskonała do masowej dystrybucji, ma dużą żywotność i w 100% nadaje się do ponownego przetworzenia (całkowity recykling). Łatwość montażu, możliwość prefabrykacji, dostępność kompatybilnej rury i złączki, duża długowieczność powodują, że miedź jest ekonomicznie korzystnym wyborem. Ale równie ważną rolę odgrywa fakt, że miedź jest materiałem niepalnym, który wytrzymuje temperatury powyżej 1000°C. Europejskie normy klasyfikują ją do A1- najwyższej z możliwych klasy odporności na ogień. W odróżnieniu od tworzyw sztucznych miedź nie wydziela szkodliwych gazów podczas pożaru. Przez wysoką trwałość, odporność na korozję oraz niepalność miedź stosowana jest w przeciwpożarowych systemach tryskaczowych oraz w gazowych instalacjach stosowanych powszechnie m.in.  w gospodarstwach  domowych.

Przeczytaj: Rury z miedzi i stopów miedzi stosowane w chłodnictwie

Przeciwpożarowe systemy tryskaczowe

Zadaniem przeciwpożarowych systemów tryskaczowych jest zabezpieczanie budynków przed pożarem. Są samoczynnymi systemami gaśniczymi o nieskomplikowanej budowie, bazującymi na środku gaśniczym, którym jest woda. System tryskaczowy składa się ze źródła zapasu wody, pompowni, stanowisk kontrolno-alarmowych, sieci rurociągów wraz z zainstalowanymi równomiernie tryskaczami (na całym obszarze objętym ochroną) oraz centrali sygnalizacji pożaru monitorującej stan instalacji. Ważną częścią składową tryskacza  jest szklana ampułka wypełniona cieczą rozszerzającą się pod wpływem temperatury.  Gdy temperatura w bezpośrednim sąsiedztwie tryskacza osiągnie jego nominalną temperaturę otwarcia, szklana ampułka rozpryskuje się. Wskutek tego znajdująca się w przewodach rurowych woda gaśnicza pod ciśnieniem dopływa do tryskacza, uderza o talerzyk i rozbryzguje się na ognisko pożaru. Nominalna temperatura otwarcia tryskacza wynosi ok. 30°C  powyżej maksymalnej wartości występującej w normalnych warunkach na obiekcie. Po ugaszeniu pożaru otwarty tryskacz wymienia się na nowy i po zaprogramowaniu systemu jest on ponownie gotowy do pracy.

Zaletą systemu jest jego miejscowe działanie ograniczające się tylko do terenu występowania pożaru, co zasadniczo obniża wielkość zniszczeń powstałych wskutek działania systemu. Systemy tryskaczowe poza wytrzymałością na wysokie temperatury powinny być odporne na korozję, dzięki czemu będą mogły pracować sprawnie nawet po wielu latach od instalacji. Dlatego ważną sprawą jest właściwy dobór materiałów stosowanych w elementach systemu, w których płynie woda. Wytyczne do projektowania instalacji tryskaczowych zawarte są w Polskiej Normie PN-EN 12845 „Stałe urządzenia gaśnicze. Automatyczne urządzenia tryskaczowe. Projektowanie, instalowanie i konserwacja”, która określa i klasyfikuje powierzchnie zabezpieczane przez system tryskaczowy. Tryskacze powinny być montowane we wszystkich pomieszczeniach zabezpieczanych obiektów z wyłączeniem toalet, łazienek oraz schodów wykonanych z niepalnych materiałów. Ze względu na zagrożenie obiekty zostały podzielone na pięć kategorii: LH, OH1, OH2,OH3 i OH4. Norma określa typy tryskaczy, jakie mogą być stosowane w zależności od temperatury panującej w pomieszczeniu. Jednak najbardziej rozpowszechnione są tryskacze mokre (wodne). Norma określa także  podstawowe parametry, jakie powinien spełniać system oraz materiał stosowany na rury instalacyjne doprowadzające wodę do głowicy tryskacza. Jednym z materiałów powszechnie stosowanych do systemu rurowego tryskaczy według normy 12845 jest miedź. Miedziane instalacje rurowe powinny być wykonane z rury miedzianej instalacyjnej wykonanej zgodnie z Polską Normą PN-EN 1057 oraz łączników do lutowania zgodnych z PN-EN 1254 połączonych lutem miękkim o temperaturze ok. 230°C.  Instalacje z rur miedzianych w systemach tryskaczowych są trwałe, nie korodują i gwarantują skuteczną pracę systemu w razie pożaru nawet po kilkunastu latach oczekiwania systemu na zdarzenie.

Zobacz: Miedź w architekturze

Instalacje gazowe

W instalacjach gazowych powszechnie stosuje się miedź z uwagi na jej doskonałe własności fizyczne i mechaniczne oraz mniejsze przekroje rurociągów w porównaniu z tymi wykonanymi ze stali węglowej. Zgodnie z przepisami obowiązującymi w Polsce do wykonania wewnętrznej instalacji gazowej z rur miedzianych instalator ma do dyspozycji dwie metody połączeń rurowych: z zastosowaniem złączek lutowanych na twardo oraz z zastosowaniem złączek zaprasowywanych. Obie te metody są wymienione w Rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75 poz.690 z 202 z późniejszymi zmianami). Metoda lutowania na twardo jest wymieniona wprost, natomiast metoda zaprasowywania jest ujęta ogólnie jako ta, która ma spełniać wzmagania szczelności i bezpieczeństwa określone w polskich normach dotyczących instalacji gazowych.  Złączka zaprasowywana do instalacji gazowych po przejściu badań i procesu certyfikacji powinna posiadać wymagane prawem oznaczenia (najczęściej na opakowaniu jednostkowym i/lub bezpośrednio na złączce), zawierające m.in. informacje o numerze Krajowej Deklaracji Zgodności, numerze Aprobaty Technicznej i numerze Certyfikatu oraz podstawowe dane techniczne.

O ile instalacja gazowa wykonywana z rur stalowych czarnych łączonych poprzez spawanie nie ma ograniczeń odnośnie miejsca zastosowania, o tyle instalacja z miedzi takie ograniczenia posiada. Z rozmów z instalatorami wynika, że ich wątpliwości budzi stosowanie miedzi za gazomierzem zamontowanym na klatce schodowej budynku wielorodzinnego. Paragraf 163 punkt 4 noweli wspomnianego wyżej rozporządzenia podaje, że można stosować miedź za gazomierzem lub za odgałęzieniem do odrębnego lokalu. Jednocześnie to samo rozporządzenie umożliwia montaż gazomierza na klatce schodowej. Trudno więc dopatrzeć się we wspomnianych przepisach ograniczeń dotyczących opisywanego wyżej rozwiązania. Podobną interpretację przepisów można odszukać w publikacjach specjalistycznych dotyczących zastosowania instalacji miedzianych. Kolejnym źródłem wątpliwości, wstrzymującym prowadzenie przewodów miedzianych za gazomierzami na klatkach schodowych, jest punkt 5 tego samego paragrafu, który zabrania prowadzenia rur miedzianych na zewnętrznej ścianie budynku. Wprowadzenie tego ograniczenia spowodowane zostało dążeniem do zapewnienia takich warunków, aby różnica temperatury między powietrzem zewnętrznym a temperaturą przesyłanego gazu nie powodowała wykraplania się pary wodnej na powierzchni przewodu, a co za tym idzie - aby nie skutkowało to przyspieszoną korozją rury. W takim rozumieniu ściana oddzielająca lokal od klatki schodowej (ogólnodostępnego korytarza) nie jest ścianą zewnętrzną budynku. Nie ma więc zakazu stosowania rur miedzianych.

Procedurę sprawdzenia instalacji gazowej reguluje Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 16 sierpnia 1999 r. (Dz. U. nr 74 poz. 836 z 1999 z późniejszymi zmianami). Obok opisu przeprowadzenia próby szczelności instalacji gazowej (rodzaju próby głównej, ciśnień sprawdzających, opisu przyrządów pomiarowych) w cytowanym rozporządzeniu czytamy: „Z przeprowadzenia głównej próby szczelności sporządza się protokół, który powinien być podpisany przez właściciela budynku oraz wykonawcę instalacji gazowej”. Jak widzimy, w tym zapisie nie ma mowy o konieczności udziału strony dostawcy gazu w procedurze kontroli poprawności wykonania i szczelności układu gazowego. Często zdarza się, że dostawca gazu zgłasza uwagi co do sposobu wykonania instalacji gazowej lub użytych w niej materiałów. Jednak w świetle obowiązujących przepisów takiego obowiązku nakładanego na dostawcę paliwa gazowego nie ma. Zakładając też, że w procesie projektowania, jak i montażu zostały zachowane obowiązujące przepisy, a zastosowane materiały posiadają wymagane prawem oznakowania umożliwiające stosowanie ich w instalacjach gazowych, to kwestionowanie możliwości montażu gazomierza i zagazowania instalacji jest bezpodstawne.

W tym momencie warto przyjrzeć się ważnej roli dostawcy paliwa gazowego. Spółki gazownicze w znakomitej większości na swoich stronach internetowych, a także w punktach obsługi klienta udostępniają wiele formularzy i informacji umożliwiających skompletowanie dokumentów pozwalających przyłączyć budynek do sieci gazowniczej. Wśród nich istnieje wniosek pod tytułem: „Zgłoszenie budynku do napełnienia instalacji gazowej paliwem gazowym”. Oprócz danych osobowych, danych dotyczących usytuowania budynku etc. wymagane jest również złożenie: oświadczenia kierownika budowy o wykonaniu instalacji zgodnie z projektem, oświadczenia o pozytywnym przeprowadzeniu próby ciśnieniowej oraz oświadczenia o posiadaniu aktualnej opinii kominiarskiej. Nie ma natomiast mowy o konieczności udokumentowania materiałów i technologii użytej w procesie montażu instalacji. Po wypełnieniu zgłoszenia oraz po uprzednim załatwieniu zobowiązań wobec dostawcy gazu (ustalenie warunków przyłączenia gazu, ustalenie i podpisanie umowy na dostawę gazu) zakład gazowniczy powinien zamontować gazomierz i napełnić instalację paliwem. Można zatem stworzyć zarys schematu działania i odpowiedzialności w procesie budowy i uruchomienia instalacji gazowej. Wymienione poniżej kolejno pary „proces - osoba odpowiedzialna” mogą przedstawiać się następująco:

  • projekt instalacji gazowej - projektant,
  • wykonanie instalacji gazowej - instalator,
  • sprawdzenie zgodności wykonania z projektem i zmianami w trakcie budowy - kierownik budowy,
  • zgodność wpisów w dzienniku budowy, zgodność z obowiązujący mi wymaganiami, kontrola jakości wykonania i użytych materiałów - inspektor nadzoru/ kierownik budowy,
  • próba ciśnieniowa – uprawniony instalator,
  • protokół próby ciśnieniowej - uprawniony instalator, właściciel budynku (administrator),
  • dostawa gazu,  opomiarowanie -  dostawca paliwa gazowego.

W zależności od rodzaju i wielkości budowy przywołane funkcje w procesie budowlanym mogą być wymienne lub niewymagane.

Literatura:

  1. Fire Sprinkler systems. European Copper Institute, 2010.
  2. Instalacje wodociągowe, ogrzewcze i gazowe na paliwo gazowe, chłodnicze, klimatyzacyjne, gazów medycznych oraz próżni wykonane z rur miedzianych. Wytyczne stosowania i projektowania. Polskie Centrum Promocji Miedzi, 2013.
  3. Polska Norma PN-EN 12845 Stałe urządzenia gaśnicze. Automatyczne urządzenia tryskaczowe. Projektowanie, instalowanie i konserwacja.
  4. Polska Norma PN-EN 1057 Rury miedziane okrągłe bez szwu do wody i gazu stosowane w instalacjach sanitarnych i ogrzewczych.
  5. Polska Norma PN-EN 1254 Miedź i stopy miedzi. Łączniki instalacyjne.

Dowiedz się więcej

Oceń artykuł
5,00 / 1 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy
Więcej na ten temat:

Autor: Europejski Instytut Miedzi

Źródło: Europejski Instytut Miedzi

Polecamy Ci również

Zobacz także