Źródła światła

Obecnie na rynku znajduje się bardzo wiele różnych rodzajów źródeł światła. Jeszcze więcej jest ich potocznych nazw. Żarówki, świetlówki, jarzeniówki,  halogeny, lampy wyładowcze... Czasami trudno ocenić, co oznacza taka nazwa.

Podstawowy podział źródeł światła wynika ze sposobu, w jaki wywoływane jest ich świecenie. Niezależnie od coraz nowocześniejszych rozwiązań, źródła światła można podzielić na:

  • żarówki (lampy żarowe): źródłem światła jest rozgrzany żarnik (cienki metalowy drut), żarzący się w szklanej bańce próżniowej bądź wypełnionej odpowiednim gazem (np. szlachetnym) lub ich mieszaniną;
  • lampy wyładowcze: źródłem światła są wyładowania elektryczne zachodzące w odpowiednich mieszaninach gazów;
  • diody świecące (elektroluminescencyjne, LED): źródłem światła są zjawiska na poziomie atomu zachodzące w półprzewodnikach (elektroluminescencja)

Żarówki
Są to najstarsze i najbardziej popularne źródła światła. Ich działanie jest możliwe dzięki rozgrzewaniu do wysokiej temperatury żarnika (odpowiednio skręconego cienkiego drutu metalowego), który emituje wówczas ciepło i światło. Na światło przekształcane jest ok. 5% dostarczanej energii elektrycznej - pozostała energia oddawana jest do środowiska jako ciepło.  Żarnik musi cechować się wysoką temperaturą topnienia, aby był trwały w wysokiej temperaturze. Dlatego żarniki wykonuje się z wolframu, którego temperatura topnienia wynosi ok. 3420°C (dla porównania, dla stali temperatura ta wynosi ok. 1550°C).


Przykłady żarówek

żarówka próżniowa      żarówka kryptonowa     żarówka halogenoważaróka sieciowa i niskonapięcioważarówka specjalna

Tradycyjne żarówki wykonane są jako lampy próżniowe, dając przyjemne dla oka „ciepłe” światło. Ich trwałość określa się na ok. 1000 godzin pracy. Przez ten czas drucik wolframowy stopniowo odparowuje. Przez to zmniejsza swoją objętość. Odparowany wolfram osiada na ściankach żarówki, pokrywając ją ciemnym nalotem. Ostatecznie następuje przepalenie żarnika. Bardziej nowoczesne wypełnione są gazami szlachetnymi lub parami halogenów (czyli związków takich pierwiastków jak chlor, brom, jod). Przykładowe rozwiązania pokazane są w tabeli.

Rodzaje nowoczesnych żarówek

rodzaj żarówek opis żarówek
żarówki kryptonowe Bańka wypełniona jest kryptonem. Zapewniają o 10% światła więcej niż zwykłe żarówki, pozwalają na uzyskanie jednolicie białej barwy światła. Nadają się  do oświetlenia dużych przestrzeni lub stanowisk pracy. Mogą mieć takie kształty jak żarówki tradycyjne. Dzięki odpowiedniej warstewce na ściankach żarówki, zmniejszony jest efekt olśnienia, a światło jest łagodne.
żarówki halogenowe Zawierają pary halogenów. Są o ok. 100% jaśniejsze niż żarówki tradycyjne. Zużywają ok. dwa razy mniej energii niż żarówka tradycyjna). Mogą być zasilane napięciem sieciowym lub niskim. Są trwalsze. W nowoczesnych „halogenach” (pionierem tej technologii jest Osram) zastosowano także powłokę ograniczającą niepożądane promieniowanie UV.


Lampy wyładowcze
W lampach wyładowczych procesy powodujące świecenie zachodzą w jarzniku. Jest to hermetycznie zamknięta, przezroczysta krótka rurka, w której końce wtopione są elektrody. Dzięki wyładowaniom między nimi substancja wypełniająca jarznik zaczyna świecić. Aby lampy wyładowcze działały, wymagają specjalnych urządzeń do zapłonu (zapłonników) i do stabilizacji wartości prądu (statecznik). Dzięki zastosowaniu statecznika lampy wyładowcze nie migają podczas włączania i pracy (co jest związane ze „skokami” napięcia). Niektóre lampy mają zapłonniki i stateczniki w komplecie, inne wymagają osobnego dokupienia.
Lampy wyładowcze znajdują zastosowanie tam, gdzie wymagana jest trwałość i wysoki strumień świetlny: na wystawach i ekspozycjach, na stadionach i w halach sportowych, do oświetlania szklarni i oranżerii, do oświetlenia hal przemysłowych oraz do oświetlenia zewnętrznego.
Lampy wyładowcze dzieli się zależnie od substancji, która wypełnia jarznik na lampy rtęciowe, sodowe i metahalogenkowe. Dzięki różnym właściwościom tych metali uzyskuje się różne rodzaje światła, co pozwala zróżnicować zastosowanie lamp wyładowczych.

Oceń artykuł
4,50 / 2 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy
Polecamy Ci również

Zobacz także