Wybieramy materiał na rury

Wybieramy materiał na rury

kształtki PVCCzęsto spotykamy się z pytaniem: którą rurę wybrać? Nie ma na to pytanie odpowiedzi jednoznacznej, jednakowej dla wszystkich. Możemy jednak zastanowić się, jaka rura będzie właściwa dla danych warunków.

Jakie materiały?
Obecnie jako rury instalacyjne stosuje się rury miedziane, rury z czterech rodzajów tworzyw sztucznych – polichlorku winylu PVC , polietylenu PE, polibutylenu PB i polipropylenu PP oraz rury warstwowe (tworzywowe z wkładką metalową).
Niezależnie od tego, na jaki materiał się  zdecydujemy, musi on mieć tzw. dopuszczenia na rynek: aprobaty techniczne oraz atesty (lub oceny)  higieniczne (dopuszczenie do kontaktu z wodą pitną). Aprobaty są wydane przez Centralny Ośrodek Badawczo-Rozwojowy Techniki Instalacyjnej INSTAL, natomiast atesty higieniczne przez Państwowy Zakład Higieny. Każdy szanujący się producent udostępnia te dokumenty (np. na stronach internetowych lub na życzenie klienta). Na rurach powinna znaleźć się też informacja o numerze normy, której wymogi spełniają.

Miedź czy tworzywo sztuczne?
Odpowiedź jest jednoznaczna tylko w jednym przypadku - kiedy woda jest korozyjna wobec miedzi. Oznacza to, że mimo przydatności do picia ma takie własności, że rury miedziane będą po prostu łatwiej ulegać zniszczeniu (żywotność takiej rury obniży się o 10-15 lat).

Tabela. Parametry wody korozyjnej wobec miedzi w porównaniu z parametrami wody pitnej

parametr, jednostka wartość
dla wody
korozyjnej
wartość
dopuszczalna  
dla wody pitnej
wskaźniki podstawowe (wartości, dla których  
woda jest korozyjna wobec miedzi)
 
odczyn pH < 7 6,5-9,5
stężenie jonów amonowych (NH4+) mg/litr > 0,5 0,5 (1,5*)

Zogólna/[SO42-] **

< 2 nie określono
wskaźniki dodatkowe
(„wspomagające” korozyjność)
 
stężenie jonów chlorkowych (Cl-) mg/litr > 30 250
(Cl- + SO42-)***mg/litr > 50 500

*dla niechlorowanych wód podziemnych
**stosunek stężenia molowego jonów siarczanowych  [SO42-] do zasadowości ogólnej
(zasadowość określona wg normy: PN-90/C-04540.03).
***suma stężeń jonów chlorkowych i siarczanowych 

rury PVCZ tabeli wynika, że woda pitna może się okazać wodą korozyjną wobec miedzi, czyli korozyjność nie oznacza gorszej jakości! Najczęściej zdarza się, że woda jest korozyjna wobec miedzi na terenach górskich i podgórskich.
Gdzie wykonać badania wody? Kompleksową analizę wody, która ma służyć jako woda pitna (nie tylko pod kątem agresywności wobec miedzi) przeprowadzają specjalistyczne firmy i odpowiednie wydziały wyższych uczelni. Jeśli chcemy wybrać laboratorium, warto kierować się tym, czy ma ono certyfikat Polskiego Centrum Akredytacji. Taki certyfikat (akredytacja) oznacza, że laboratorium spełnia normowe wymogi dotyczące wyposażenia.

Odporność mechaniczna
Rury z metalu są bardziej odporne na uszkodzenia mechaniczne i jednocześnie bardziej wytrzymałe. Z drugiej strony, rury z tworzyw sztucznych są bardziej elastyczne (szczególnie rury z polibutylenu), jeśli więc – przykładowo – mają być zalane w betonie, lepsze będą rury z tworzywa.
Ale... wszystkie materiały podlegają wydłużeniu cieplnemu (pod wpływem temperatury wody, która w nich przepływa). Jest to własność naturalna materiału (różna dla poszczególnych materiałów!), dlatego trzeba uwzględnić to zjawisko podczas projektu i montażu. Inaczej rury mogą ulegać osłabieniu i w efekcie pękać. Zapobieganie tym negatywnym skutkom nosi nazwę kompensacji.

mocowanie rurJak to zrobić? Przede wszystkim rura musi być dobrze umocowana – trzeba zastosować tzw. podpory stałe (PS) i podpory przesuwne (PP). W podporze przesuwnej rura może się poruszać (ale tylko w określonych kierunkach). Jeśli naturalne wydłużenie jest małe – podpory wystarczają do kompensacji wydłużeń. Jeśli wydłużenie naturalne rury jest większe, odpowiednie rozmieszczenie podpór nie wystarcza. – konieczne są dodatkowo specjalne rozwiązania konstrukcyjne. Tak więc, rury o większym wydłużeniu wymagają bądź większej ilości miejsca bądź większych nakładów (na dodatkowe rury lub na specjalne urządzenia - kompensatory).
Pojedynek na mały współczynnik wydłużalności cieplnej wygrywa stal ocynkowana, na drugim miejscu jest miedź. Najwyższy współczynnik wykazuje polietylen (ok. 10 razy większy niż stali!).
Pewnym rozwiązaniem są tu rury warstwowe. Rura taka wykonana jest na zasadzie kanapki – dwie warstwy polietylenu (lub polipropylenu) przełożone są warstewką aluminium. Dzięki temu rury mają mniejszy współczynnik rozszerzalności cieplnej – nadal jednak jest to on ok. 2-2,5 razy większy niż współczynnik dla miedzi.

Oceń artykuł
4,33 / 6 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i dodaj swój komentarz
Polecamy Ci również

Zobacz także