Stal - materiał tradycyjny i nowoczesny

Stal - materiał tradycyjny i nowoczesny

W większości starych instalacji dominują rury stalowe – czarne lub ocynkowane. Obecnie odchodzi się od rur stalowych na rzecz rur z tworzyw sztucznych i miedzi. Zalety stali wciąż jednak pozostają doceniane i sprawdzają się tam, gdzie jest potrzebna wytrzymałość mechaniczna.

Własności stali
Stal jako materiał do instalacji wodociągowych występuje jako stal ocynkowana – powłoka cynkowa zabezpiecza rury przed korozją. Podstawowymi zaletami stali są jej własności mechaniczne. Stal jest wytrzymała na rozciąganie, zginanie i ściskanie – pozwala to na układanie nawet długich instalacji bez dodatkowych podpór. Instalacje stalowe sprawdzają się też  tam, gdzie rury narażone są na obciążenia mechaniczne.

Stal jest materiałem szczelnym – przez rury stalowe nie przenikają gazy z otoczenia zewnętrznego (np. tlen). Jest też odporna na oddziaływanie promieni UV – pod ich wpływem własności stali nie ulegają pogarszaniu.

Stal jest odporna na wysokie temperatury – można z niej wykonywać nie tylko instalacje wody użytkowej (zimnej i ciepłej), ale też instalacje grzewcze. Stal ma najniższy wśród materiałów instalacyjnych współczynnik rozszerzalności cieplnej (0,013 mm/(m·K), co oznacza wydłużenie 1 metra odcinka rury o 0,65 mm przy wzroście temperatury wody o 50°C). Jednocześnie stal jest dobrym przewodnikiem i instalacje wody ciepłej i grzewczej powinny być izolowane – zapobiega to stratom ciepła.

Stal jest podatna na korozję. Dotyczy to szczególnie przewodów, którymi płynie woda o stosunkowo niskim (poniżej 7)  pH. Może to powodować uszkodzenie powłoki z cynku. Ze względu na dość dużą chropowatość ścianek rur stalowych tworzą się osady złożone ze związków żelaza i błony biologicznej. Sprawia to, że pogarsza się jakość wody (zawartość żelaza) oraz jej parametry mikrobiologiczne. Z tego powodu rury stalowe muszą być płukane, co podwyższa  koszt ich eksploatacji; zaś woda musi być dwukrotnie chlorowana (by nie rozwijała się błona biologiczna), co negatywnie wpływa na jej smak i zapach.

Instalacja z rur stalowych najsłabiej wytłumia drgania, co powoduje, że jest najgłośniej pracującą instalacją (w porównaniu z miedzią czy tworzywami sztucznymi).

Instalacje ze stali w praktyce
Rury stalowe są łączone za pomocą łączników z żeliwa białego. Łączniki gwintowane muszą być uszczelniane – taśmami teflonowymi, pastami uszczelniającymi lub – tradycyjnie – przędzą z konopi.
Rury można też łączyć przy pomocy złączek zaciskowych.
Rur stalowych ocynkowanych nie wolno giąć – może to spowodować uszkodzenie powłoki cynkowej. Dlatego zmiany kierunków trzeba wykonywać za pomocą łączników (kolana, łuki).

Średnica nominalna rur stalowych jest często podawana w calach:

  • oznaczenie: "
  • przelicznik : 1 cal = 25, 4 mm
  • przykład, rura o średnicy ¾" ma wymiar ok. 19 mm, co odpowiada średnicy nominalnej DN20).

Łączenie rur stalowych z miedzianymi jest wskazane tylko przy zachowaniu tzw. reguły przepływu, tj. w konfiguracji: rura stalowa – rura miedziana (zgodnie z kierunkiem przepływu). Jeśli kierunek przepływu będzie przeciwny, jony miedzi będą przepływać do rur stalowych, co spowoduje ich zniszczenie.

Asortyment
Ponieważ instalacje ze stali są od wielu lat bardzo popularne, na rynku znajduje się bogaty asortyment rur i kształtek. Wyroby stalowe mają aprobaty techniczne i dopuszczenia do stosowania. Ze względu na wieloletnią praktykę rynek wyrobów stalowych jest stabilny, można też łączyć w jednej instalacji wyroby różnych producentów.

Normy
Instalacje wodociągowe ze stali opisane są przez następujące normy:

  • PN – 74/H – 74200. Rury stalowe ze szwem, gwintowane.
  • PN – 76/H – 74392. Łączniki z żeliwa ciągliwego.
  • PN-81/B-10700.02 Instalacje wewnętrzne wodociągowe i kanalizacyjne. Wymagania i badania przy odbiorze. Przewody wody zimnej i ciepłej z rur stalowych ocynkowanych.
  • PN-92/B-01706. Instalacje wodociągowe - wymagania w projektowaniu.

Zastosowanie stali w innych instalacjach
Stal czarna (niezabezpieczona przed korozją) stosowana jest w instalacjach grzewczych i gazowych. Wykorzystane są zasadnicze zalety stali – odporność na wysokie temperatury, gazoszczelność oraz wytrzymałość mechaniczna.
Rury stalowe do instalacji grzewczych powinny być umieszczone w otulinie z tworzywa sztucznego – nie tylko zabezpiecza to wodę grzewczą przed utratą ciepła, ale również wpływa na kompensację.

Oceń artykuł
4,50 / 4 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy

Autor: Joanna Ryńska

Polecamy Ci również

Zobacz także