Smog – dlaczego jest groźny i co robić, kiedy się pojawi

0
Zanieczyszczone powietrze - smog
Powietrze, którym oddychamy zimą jest fatalnej jakości. Sina chmura wisząca nad miejscowością to to, co trafia do naszych płuc.

Zanieczyszczone powietrze zabija. Nie zawsze od razu, ale skutecznie. Ostrzeżenia przed smogiem to nie wymysł – dowiedz się, co robić, kiedy się pojawiają.

Polska jest na pierwszym miejscu w Europie, jeśli chodzi o zanieczyszczenie powietrza. Szczególnie dramatyczna sytuacja jest w sezonie grzewczym, kiedy do zanieczyszczeń komunikacyjnych, dochodzą te z domowych kotłowni.

Oddychanie, jak palenie papierosów

Coraz częściej pojawiają się komunikaty o smogu i przekroczonych normach ilości pyłów zawieszonych w powietrzu. To informacje, którymi powinniśmy się przejąć – tym bardziej, że polskie normy alarmowe są ustalone na poziomie kilka razy wyższym niż w Europie Zachodniej.
Pył zawieszony PM 10 zawiera cząstki o wielkości do 10 mikrometrów, pył PM 2,5 – do 2,5 µm. Są one na tyle małe, żeby przeniknąć przez płuca w głąb organizmu. Razem z nimi wdychamy m.in. benzo(a)piren, benzen – o działaniu rakotwórczym, tlenki azotu, które w błonie śluzowej zamieniają się w kwas – to przyczyna m.in. kaszlu, kataru, napadów duszności. Oddychamy też dwutlenkiem siarki, metalami ciężkimi i dioksynami.

Od dawna na paczkach papierosów jest umieszczany duży napis PALENIE ZABIJA. Szacuje się, że każdy mieszkaniec Krakowa – również dziecko – po prostu oddychając „wypala” 7 papierosów dziennie. Takie jest stężenie benzo(a)piren w powietrzu.

Oblicza się, że z powodu zanieczyszczenia powietrza rocznie umiera ok. 48 tysięcy ludzi – to miasto wielkości Ciechanowa. Dokładną liczbę trudno oszacować, bo oddychanie takim powietrzem, jakie mamy powoduje cały szereg nie tylko śmiertelnych, ale też przewlekłych chorób – od astmy oskrzelowej, przez Przewlekłą Obturacyjną Chorobę Płuc (POCHP), po choroby układy krążenia i raka. Najbardziej są narażone nasze płuca, ale nie tylko – zanieczyszczenia są tak małe, że przez płuca wnikają do krwiobiegu i powodują rozległe stany zapalne. Zanieczyszczenie powietrza skraca życie chorym na choroby serca i układu krążenia. Często po prostu też "źle się czujemy", nie bardzo wiedząc, co właściwie nam dolega. Powszechną przyczyną jest właśnie zatrute powietrze.

Jak groźny może być smog przekonali się mieszkańcy Londynu - w 1952 r. nastąpiła nieszczęśliwe połączenie mgły i smogu. W wyniku tego, w ciągu kilku dni, z powodu komplikacji oddechowych zmarło ponad 4 tysiące osób. A kolejne kilka tysięcy doznało trwałego uszkodzenia oskrzeli.

Polecamy: Filtry spalin do domowych kotłowni

Skąd się bierze smog

Zanieczyszczenie powietrza ma trzy główne źródła. Należą do nich oczywiście samochody i przemysł, ale najwięcej zanieczyszczeń pochodzi z domowych kotłowni. Do nich należy wytwarzanie 75% zanieczyszczeń. Doskonale to widać np. w Warszawie, gdzie zimą smog „rozchodzi” się z dzielnic na obrzeżach (gdzie jest więcej domów jednorodzinnych) do centrum.
Najwięcej zanieczyszczeń (tzw. niskiej emisji) oczywiście pochodzi z opału złej jakości – miału węglowego, a także palenia w domowych piecach wszelkiego rodzaju śmieci i odpadów. Niekorzystne jest także palenie mokrego drewna iglastego. Do powstania smogu przyczynia się także pogoda – brak wiatru i wysokie ciśnienie powoduje, że stężenie pyłów jest przekroczone nawet o kilkaset procent. Sytuację może też pogarszać ukształtowanie terenu, które nie pozwala na przewianie zanieczyszczeń. Stąd dramatyczna sytuacja jest w regionach podgórskich, bo wbrew powszechnej opinii Kraków nie jest najbardziej zanieczyszczonym miastem. Niestety wyprzedzają go inne miejscowości Małopolski i województwa śląskiego.

Czy wiesz, że kwiaty doniczkowe pomagają oczyścić powietrze w domu? Polecamy najbardziej skuteczne gatunki

Stężenie pyłów – jak to sprawdzić

Maksymalne stężenie dobowe pyłu PM10 to 50 µg/m³ – przy czym taka sytuacja nie powinna wystąpić więcej 35 razy w roku. Oznacza to, że takie stężenie pyłów już jest bardzo szkodliwe. A alarm smogowy ogłasza się, dopiero kiedy sięgnie 300 µg/m³!
Dlatego warto samemu sprawdzać jakość powietrza. Istnieje ułatwiająca to aplikacja („Jakość powietrza w Polsce”, opracowana przez Główny Inspektorat Ochrony Środowiska, jakość powietrza można też sprawdzić na jego stronie – powietrze.gios.gov.pl; wiele pożytecznych i aktualnych informacji można znaleźć również na Facebooku – istnieją fanpage lokalne, poświęcone temu problemowi w danym regionie, np. Alarm Smogowy - jest ich ponad 20 dla poszczególnych miejscowości i regionów).
Smog też po prostu czuć – drażniący swąd w powietrzu, uczucie drapania w gardle, a nawet żelazisto-kwaśny posmak w ustach – to właśnie pył zawieszony.

Co robić, kiedy pojawia się smog?

Smog jest szczególnie groźny dla dzieci, kobiet w ciąży, osób starszych i cierpiących na choroby układu krążenia i oddechowego. Ale szkodzi wszystkim. Dlatego, kiedy pojawia się smog:

  • nie wychodźmy z domu jeśli nie musimy – a na pewno nie zabierajmy na spacery na „świeżym” powietrzu dzieci;
  • zrezygnujmy z uprawiania sportów na zewnątrz – nawet drobna przebieżka powoduje, że oddychamy szybciej i głębiej, więc trujemy się bardziej;
  • nie otwierajmy okien! (w Krakowie od dawna krąży ponury żart, że w ten sposób wietrzy się… miasto);
  • nie krępujmy się zakładać masek przeciwpyłowych;
  • jeśli mieszkamy w regionach, gdzie zanieczyszczenie powietrza jest duże (południowa Polska, Warszawa) i możemy sobie na to pozwolić – zainwestujmy w oczyszczacz powietrza. To urządzenie, które skutecznie poprawia jakość powietrza w domu.

Dowiedz się więcej: Jak zapewnić czyste powietrze w domu

A przede wszystkim – zastanówmy się, czym palimy. I rozejrzyjmy się, czym palą sąsiedzi. Jeśli z kominów wydobywa się „podejrzany” dym, nie wahajmy się zadzwonić na straż miejską. Sąsiad palący śmieciami, TRUJE nie tylko siebie, ale całą okolicę – również Ciebie i Twoje dzieci!

Kluczową sprawą jest oczywiście zastąpienie starych kotłów oraz fatalnego opału, źródłami ciepła, które emitują mniej zanieczyszczeń. To kwestia i naszej świadomości, i możliwości finansowych. Dlatego wiele zależy i od nas, i od programów pomocowych, które powinny taką wymianę ułatwić. A to m.in. zadanie gmin oraz ustaw wspierających ekologiczne źródła energii, a przede wszystkim przemyślanych rozwiązań systemowych. Bo wprawdzie nowo budowanym domom stawia się wysokie wymagania, ale to przestarzałe piece, ogrzewające nieocieplone domy, trują najbardziej.

Dowiedz się: Czym ogrzewać dom, żeby spełniał aktualne Warunki techniczne

Oceń artykuł
5,00 / 3 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy
Więcej na ten temat:

Autor: Katarzyna Laszczak

Polecamy Ci również

Zobacz także