Odkurzacze centralne

0
Odkurzacze centralne

Wraz ze wzrostem popularności instalacji centralnego odkurzania pojawia się wiele wątpliwości i kontrowersji na ich temat. A jak jest naprawdę?

Po co odkurzacze centralne?
Odkurzacz centralny daje niezaprzeczalne korzyści. Poprawia komfort sprzątania - nie ma plączących się kabli, nie trzeba wlec urządzenia za sobą, jedno gniazdo wystarcza do odkurzenia dużej powierzchni, nie ma uciążliwej wymiany worków (kurz gromadzony jest w łatwym do opróżnienia zbiorniku). Odkurzacz pracuje bardzo cicho: jednostka centralna zasysająca kurz znajduje się w wydzielonym pomieszczeniu, w miejscu sprzątania nie słychać więc hałasu. Pozwala na bezpowrotne usunięcie kurzu i innych zanieczyszczeń z pomieszczenia (odkurzacz tradycyjny sprawia, że część kurzu krąży po pomieszczeniu). Kontrowersje powoduje oddziaływanie instalacji na zdrowie (szczególnie alergików) oraz poprawną wentylację.

Zobacz: Odkurzacz przenośny czy centralny?

Jak działa system centralnego odkurzania
Odkurzacz centralny to instalacja składająca się z jednostki centralnej, rur ssących ukrytych w ścianach i pod stropami oraz gniazd ssących (ssawnych). Do gniazd na czas sprzątania wpina się rurę ssącą zakończoną końcówką czyszczącą (urządzenie włącza się automatycznie po wpięciu rury). Po zakończeniu odkurzania rurę wypinamy z gniazda i urządzenie samoczynnie się wyłącza. Odkurzacz można też włączać i wyłączać za pomocą przycisku na rączce odkurzacza lub pilotem. 

Są dwa rodzaje odkurzaczy centralnych: kompaktowe i typu Split. Te pierwsze mają w jednej obudowie wszystkie elementy: silnik, separator zanieczyszczeń i zbiornik na kurz. Często wybierane są odkurzacze o konstrukcji Split. W jednostkach tych silnik i separator wraz ze zbiornikiem na kurz są umieszczone w osobnych obudowach. Rozwiązanie takie pozwala na wykonanie wydajniejszego i pojemniejszego separatora, w którym wygospodarowano miejsce na dodatkowy filtr do separacji włosów. Większy separator pozwala na skuteczniejszą separację cykloniczną wydmuchiwanego na zewnątrz powietrza. Odkurzacz o konstrukcji Split w praktyce jest bezobsługowy.

Sprawdź: Jak skutecznie ścierać kurz w mieszkaniu

Jednostka centralna
Zamocowana na stałe w odpowiednim pomieszczeniu, stanowi serce całego urządzenia. Przypomina cylindryczny pojemnik. Zadaniem jednostki centralnej jest wytworzenie podciśnienia, dzięki któremu będzie możliwe zasysanie powietrza zawierającego kurz ze sprzątanego pomieszczenia. Jednostkę umieszcza się w odizolowanym pomieszczeniu gospodarczym (piwnica, garaż, strych), które ma jedną ścianę zewnętrzną (będzie w niej wylot powietrza). Jednostka centralna wyposażona jest w odpowiednie filtry, które pozwalają na zebranie mikroskopijnych zanieczyszczeń. Ponad połowa kurzu usuwana jest przez filtr cykloniczny (w uproszczeniu kurz jest odwirowywany z powietrza i gromadzony w worku), a reszta zatrzymywana jest na filtrze z tkaniny (np. poliestru). Taki dwustopniowy system sprawia, że powietrze wychodzące z jednostki centralnej jest czyste i może być bez obaw odprowadzone poza dom.
Obsługa jednostki centralnej ogranicza się do opróżnienia zbiornika z zebranego kurzu (2-4 razy do roku) oraz okresową wymianę filtrów (wg wskazań producenta). 
Najnowocześniejsze jednostki centralne wyposażone są w panel informacyjny - pozwala na pełną kontrolę funkcji odkurzacza. Między innymi informuje o: stopniu zapełnienia zbiornika na kurz, zabrudzeniu filtra, potrzebie przeprowadzenia serwisu.

jednostka centralna obsługująca powierzchnię do 150 m2 - model odkurzacza kompaktowego jednostka centralna - model kompaktowy - przeznaczona do mieszkania o powierzchni do 650 m2

Przewody ssące

Przewody (rury) ssące to system rur i kształtek (kolana, łuki i trójniki) z twardego PVC z domieszkami z tworzyw odpornych elektrostatycznie. Rury łączy się za pomocą klejenia, dzięki czemu cały system jest odporny na podciśnienie. Rury są wytrzymałe - mogą być bezpośrednio zalewane betonem. Zadaniem ich jest transport zebranego kurzu od gniazd ssących do jednostki centralnej. Rury montuje się w ścianie (w bruzdach) i pod podłogą. Zaleca się, by prowadzić je jak najkrótszymi drogami, w miarę możliwości unikając łuków i kolanek (np. prowadzenie rur na skos przez ścianę).
Muszą to być specjalne rury do transportu zakurzonego powietrza (absolutnie nie mogą to być rury stosowane do kanalizacji). Najczęściej stosowana średnica to 52 mm. W razie potrzeby rury można prowadzić po zewnętrznych ścianach - muszą być odpowiednio zabezpieczone i biec w specjalnych osłonach (np. przy montażu systemu centralnego odkurzania w istniejącym budynku). Do prowadzenia przewodów można wykorzystać istniejące kanały wentylacji grawitacyjnej. Rury ssące zakończone są puszkami, do których montowane są (za pomocą płytki montażowej lub odpowiedniej mufy) gniazda ssące.

Gniazda ssące
Zadaniem gniazd ssących nie jest (jak w przypadku gniazdek elektrycznych) zasilanie urządzenia z sieci elektrycznych. Do gniazd wpinany jest elastyczny wąż - uruchamia to odkurzacz i powoduje zasysanie zanieczyszczeń przez przewody do jednostki centralnej. Gniazda powinny być rozmieszczone proporcjonalnie w całym domu, najlepiej centralnie (np. na korytarzach). Nie jest konieczne montowanie gniazd w każdym pomieszczeniu - wąż mocowany do pojedynczego gniazda powinien obsługiwać ok. 50-100 m². Długość węża wynosi 7 do 12 m. Wąż jest wpinany do gniazda w sposób, który uniemożliwia jego wyrwanie podczas sprzątania.

Dobrze wykonana instalacja centralnego odkurzania podnosi komfort mieszkańców i dodatnio wpływa na ich zdrowie. Przeciwnicy centralnego odkurzania zarzucają jednak centralnym odkurzaczom, że zakłócają wentylację, mogą źle wpływać na zdrowie oraz stosunkowo łatwo ulegają uszkodzeniu.

rurę podłączamy do gniazda ssącego, znajdującego się w ścianie wąż ssący w odkurzaczach centralnych jest dłuższy od tradycyjnego

Kłopoty z wentylacją?
Najczęściej spotykany zarzut wobec odkurzania centralnego mówi o zakłócaniu wentylacji. Aby odnieść się do tych wątpliwości, trzeba przyjrzeć się choćby ogólnie systemowi wentylacji, który stosowany jest w naszych domach. Wiele domów jest wciąż zbyt szczelnych, a wentylacja nie pracuje prawidłowo.
Z jednej strony są szczelne okna, które nie przepuszczają powietrza do wnętrza (brak nawiewu); z drugiej - system wentylacji grawitacyjnej, którego działanie zależy w dużej mierze od warunków pogodowych (niepewny nawiew).
Odkurzacz centralny, zasysając powietrze z pomieszczenia (inaczej nie mógłby funkcjonować), powoduje powstanie podciśnienia. Podciśnienie jest zjawiskiem niebezpiecznym - może spowodować cofanie powietrza z kanałów wentylacji grawitacyjnej (znajdują się w nich usuwane z pomieszczenia zarodniki pleśni i grzybów!). Jednakże podciśnienie powodowane przez odkurzacz centralny jest na tyle niewielkie, że w domu z prawidłowo działającą wentylacją zostanie błyskawicznie wyrównane. Zdaniem specjalistów od odkurzania centralnego, rzeczywiste zagrożenie pojawiłoby się przy nieprzerwanym odkurzaniu przez ok. dwie godziny przy absolutnie szczelnym domu.
Zwykłemu użytkownikowi pozostaje więc zapewnienie prawidłowego działania wentylacji - w tym przypadku chodzi szczególnie o właściwy nawiew powietrza.
Nie tylko ze względu na pracę odkurzacza centralnego, najpewniejszym sposobem jest nowoczesna wentylacja mechaniczna. Będzie ona działać tak, by zapewnić równowagę w pomieszczeniu - powietrze usunięte (zassane podczas pracy odkurzacza) będzie uzupełnione przez właściwy nawiew. Dodatkowo, wentylacja mechaniczna zapewni prawidłowe odprowadzanie powietrza z pomieszczeń.
Z punktu widzenia użytkownika, podstawowy problem z wentylacją mechaniczną to koszty. Stosunkowo drogie jest wykonanie instalacji wentylacyjnej, a jej eksploatacja wymaga zużycia prądu. Dlatego wiele osób woli pozostać przy wentylacji grawitacyjnej. W tym systemie prawidłowy nawiew zapewnimy stosując rozszczelnienie okna, nawiewniki okienne lub ścienne czy po prostu wietrzenie. Wartość podciśnienia jest na tyle niewielka, że pomaga otwarcie nawet małego okna.
Podsumowując - praw fizyki nie oszukamy. Odkurzacz wytwarza podciśnienie. Jego wielkość jest jednak na tyle mała, że prawidłowo działający system wentylacji upora się z nim bez problemu.

Przeczytaj poradnik: Jaki odkurzacz wybrać, gdy w domu jest pies lub kot

Odkurzacz centralny a zdrowie
Wokół wpływu odkurzacza centralnego na zdrowie oraz oddziaływanie na osoby cierpiące na alergie narosło wiele mitów. Zacznijmy od przytaczanej opinii, że powstałe podciśnienie powoduje cofanie powietrza z kanałów wentylacyjnych i nawiewanie do pomieszczenia zarodników pleśni. Sprawna wentylacja wyrównuje to podciśnienie, więc problem cofania powietrza praktycznie nie istnieje.
Kolejna kwestia dotyczy wpływu odkurzacza na alergików. W jednoznaczny sposób stwierdza się przewagę odkurzacza centralnego nad tradycyjnym. Otóż odkurzacz tradycyjny powoduje wznoszenie kurzu i pyłu, a część nie do końca oczyszczonego powietrza jest ponownie wydmuchiwana do pomieszczenia. W kurzu znajdują się odchody roztoczy, które są źródłem kłopotów alergików. Brak rozdmuchiwania kurzu i bezpowrotne wciąganie go do instalacji sprawia, że powietrze, którym oddycha alergik jest wolne od uciążliwych alergenów.
Można też spotkać opinie, że źródłem problemów są przewody ssące instalacji centralnego odkurzania. Zdaniem niektórych, na ściankach rur mogą osadzać się (wciągane podczas sprzątania) roztocza, które następnie przedostają się do pomieszczenia, zaś zalegające w rurach zanieczyszczenia powodują powstawanie nieprzyjemnych zapachów. Ponieważ jednostka centralna nadaje zasysanemu powietrzu prędkość ponad 100 km/h, osadzanie czegokolwiek w przewodzie ssącym jest niemożliwe.
Inny ciekawy pogląd. "Odkurzacz centralny, wysysając dokładnie wszelkie zanieczyszczenia, powoduje sterylizację pomieszczenia, co wpływa na przyzwyczajenie do absolutnej czystości i obniża odporność". Po pierwsze, nie ma możliwości całkowitego wysterylizowania pomieszczenia; po drugie mechanizm nabywania odporności jest nieco bardziej złożony niż po prostu kontakt z czynnikami alergogennymi lub chorobotwórczymi.

Delikatna instalacja?
Odkurzacz centralny przeznaczony jest do konkretnego zadania - skutecznego usuwania kurzu z pomieszczeń. Próby zastosowań do innych celów (jak w przypadku każdego urządzenia) rzeczywiście mogą się źle skończyć. Jeśli za pomocą centralnego odkurzacza będziemy próbowali zebrać wodę lub usunąć kurz budowlany (wapno, gips, cement), spowodujemy zapchanie rur i uszkodzenia filtrów jednostki centralnej. Czy można jednak znaleźć jakieś rozwiązania?
Żaden model odkurzacza centralnego nie nadaje się do usuwania pozostałości po procesach budowlanych. Niektóre modele odkurzaczy są dopasowane do odkurzania w wersji "sucho-mokro", czyli do zbierania wody (np. piany z czyszczenia dywanów), można też zastosować separator wody (specjalne urządzenie podłączane przed gniazdem ssącym).

w odkurzaczach centralnych również można zamontować różne końcówki podczas odkurzania zużyte powietrze wyprowadzane jest na zewnątrz budynku

Jak przy każdej instalacji, wykonanie centralnego odkurzania może łączyć się z błędami wykonawczymi. Choć instalacja jest raczej łatwa, można spotkać się ze źle wykonanymi przewodami ssącymi. Rury nieprzystosowane do transportu zanieczyszczonego powietrza (np. "ściekowe" szare PVC), źle połączone (inną metodą niż na klej lub o niestarannie wykonanych połączeniach) w końcu rozszczelnią się lub zapchają.

Dlatego przy odkurzaczu centralnym, jak przy każdej instalacji, trzeba po prostu zachować rozsądek: montaż oraz eksploatacja powinny być zgodne z przeznaczeniem i zaleceniami producenta.

Oceń artykuł
4,43 / 7 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy

Autor: Joanna Ryńska, Tomasz Dąbrowski

Zdjęcia: Comfort System, Enke Vacuum Polska, aeroVac

Polecamy Ci również

Zobacz także