Czynniki chłodnicze a ekologia

Czynniki chłodnicze a ekologia

Ochrona warstwy ozonowej to jeden z większych problemów środowiskowych współczesnego świata. Powstał więc Protokół Montrealski - umowa międzynarodowa, zobowiązująca do zaprzestania produkcji i stosowania związków niszczących warstwę ozonową. Od tamtego czasu w dziedzinie czynników chłodniczych - jednego z winowajców - zmieniło się bardzo wiele.

warstwa ozonowaWarstwa ozonowa, rozciągająca się na wysokości od 15 do 50 km nad ziemią, zabezpiecza nas przed nadmiarem promieniowania  UV-B. Może być porównana do gigantycznego filtra, który pozwala korzystać z dobrodziejstw Słońca, a jedocześnie zabezpiecza przed negatywnymi skutkami jego promieniowania. Życie bez warstwy ozonowej można porównać do ustawicznego wystawiania się na intensywne słońce bez ochrony. Podobnie oddziałują promienie UV-B na zwierzęta, zaś u roślin powodują zaburzenia fotosyntezy. Dlatego tak ważne jest zachowanie i ochrona warstwy ozonowej.

Niedobre freony, zły chlor
Więkoszość z nas słyszała o freonach, które emitowane do atmosfery powodują niszczenie warstwy ozonowej. Odbywa się to w dość skomplikowany sposób. W uproszczeniu można powiedzieć, że trwałe freony wędrują aż do warstwy ozonowej i dopiero tam są rozbijane (dzięki oddziaływaniu właśnie promieniowania UV) - uwalniany jest zabójczy dla ozonu atom chloru. Powoduje on rozbijanie cząsteczek ozonu i tworzenie cząsteczek tlenu - zupełnie nieprzydatny jako filtr przeciwsłoneczny. Atom chloru jest trwały - może zniszczyć do 10 000 cząsteczek ozonu!
Dlatego na mocy Protokołu Montrealskiego postanowiono stopniowo eliminiować z użycia freony. Ze związkami tymi był jednak kłopot - są one podstawowym czynnikiem chłodniczym i przedsięwzięcie zastąpienia ich innymi związkami było wielkim wyzwaniem!  Jak widzimy z uproszczonego opisu niszczenia warstwy ozonowej, kluczowe są atomy chloru. Stworzenie związku, w którego strukturze nie będzie występował chlor rozwiązuje problem. Warto tu dodać, że freon  pracujący w lodówce czy klimatyzatorze nie jest groźny. Problem zaczyna się, kiedy kończy  żywot jako czynnik chłodniczy.

Zgodnie z ostatnimi poprawkami Protokołu:freony - cząsteczki CFC

  • chlorofluorowęglowodory (CFC) - czyli freony (najbardziej trwałe związki) zostały wycofane z użycia. Przykłady: R11; R12; R115; R502.
  • wodorochlorofluorowęglowodory (HCFC) - związki z niższą zawartością chloru, rozkładają się w niższych warstwach atmosfery dopuszczone są do stosowania do roku 2030 ze stopniowymi ograniczeniami. Przykłady: R22; R401A; R402A.
  • mogą być stosowane HFC - hydrofluorowęglowodory. Jest to grupa pochodnych węglowodorów, w cząsteczkach których część atomów wodoru została zastąpiona atomami fluoru (zamiast chloru). Do grupy tej należą R134a; R410; R507; R23.

Co zrobić ze zużytymi czynnikami chłodniczymi?
Jeśli trzeba wymienić czynnik chłodniczy w lodówce lub klimatyzatorze, pozostaje pytanie, co zrobić ze zużytym związkiem. Otóż niezależnie od tego, jaki charakter ma dany związek, można przekazać go do jednego z punktów ogólnopolskiej sieci odzysku i regeneracji czynników chłodniczych -  Sieci 3R.  Sieć ta została zorganizowana i funkcjonuje dzięki działalności Fundacji Ochrony Warstwy Ozonowej PROZON.
Instalator, który wymienia w naszych urządzeniach czynnik chłodniczy, powinien legitymować się świadectwem kwalifikacyjnym, która potwierdza, że przeszedł tzw. kurs podstawowy lub posiada odpowiednie kwalifikacje. Taki instalator wie, co zrobić ze zużytymi czynnikami. Dostarczy je do Lokalnego Centrum Odzysku, skąd będą przekazane do ogólnopolskiego Centrum Regeneracji. Według danych Fundacji, dzięki jej działalności odzyskano z rynku i uniemożliwiono emisję ponad 30 ton freonów!

Oceń artykuł
5,00 / 4 głosów
Co sądzisz na ten temat
Zaloguj się i skomentuj pierwszy

Autor: Joanna Ryńska

Zdjęcia: wikipedia - NASA

Polecamy Ci również

Zobacz także